بیژن ترقی ساعت دو بامداد روز شنبه درگذشت.
ترانه سرای پرآوازه ایران که بیش از پنج دهه در عرصه ترانه و موسیقی ایران تأثیرگذار بود، روز پنجم
اردیبهشت ماه در حالی که ماهها به دلیل کهولت و سکته در بستر بیماری بود، ترانه مرگ را سرود تا هر
گاه که از پشت دیوارهای خاطره سرک میکشیم نام او را در کنار هنرمندانی چون پرویز یاحقی،
ابوالحسنخان صبا، رضا محجوبی و داریوش رفیعی ببینیم. او میگفت همه میخواهند جوانان کار ما را
ادامه بدهند تا از پشت دیوارهای خاطره هنرمان از یاد نرود. هنر ترانهسرایی در ایران با وجود چهرههایی
برجسته و تأثیرگذار چون عارف قزوینی، ملکالشعرای بهار، نواب صفا، تورج رهنما و بیژن ترقی همواره
زیر سایه شعر و موسیقی مانده است باز هم جدی گرفته نمیشود. ترقی ترانهسرایی بود که بیش از
نیم قرن به فعالیت خود ادامه داد و در سالهای پایانی عمرش با ساخت تصنیف برای سرود ملی که
توسط ارکستر ملل صبا و سالار عقیلی اجرا شد، به گفته خود دینش را به وطنش ادا کرد.
یکی از قلههای ترانه
«ترقی از پیشتازان تغزل لطیف شاعرانه در ارتباط با انسان و نیز طبیعت بود و طبیعت در آثارش جلوه
زیادی داشت. ترانههای او از ماندگارترینها هستند.» سیدعلیرضا میرعلینقی، تاریخنگار موسیقی و
روزنامهنگار ضمن گفتن این مطلب و با اظهار تأسف و تأثر از درگذشت بیژن ترقی ادامه داد: «همکاری
ترقی با رادیو از سال 34 تا 57 بود و حتی در سالهای اخیر نیز با وجود بیماری ترانه میسرود. احترام
زیادی هم برای شخصیت هنری او که از توصیف بینیاز است و هم برای شخصیت انسانیاش که ا
ز لحاظ پاکیزگی روحی و خلوص نیت یک نمونه تک بود، قائلام. نجابت، حیا و انصافی که در او مشاهده
شد، شاید اگر بینظیر نبود، کمنظیر بود و متأسفم که بگویم نه تنها یک شاعر و ترانهسرا؛ بلکه یک
انسان حقیقی و نیک را از دست دادهایم.»
احساسی منطبق بر موسیقی
همایون خرم در پی درگذشت بیژن ترقی ضمن بیان این مطلب که ترانههای بیژن ترقی، با کلمات بسیار
ادبی و در عین حال بااحساس بود و به همین دلیل بر دل مینشست. ادامه داد: «میتوان گفت
احساس ترقی در ترانهسرایی با آهنگهایی که به او میدادند، انطباق داشت.
من سالها با ترقی معاشرتهای موسیقایی داشتم و ترانههای زیبایی حاصل آن شد؛ از جمله «اشک
من هویدا شد» و ترانههای دیگری که نسل امروز هم آنها را درک کردند.» خرم یادآور شد: «بیژن ترقی
یار غار پرویز یاحقی بود و اولین کار ترانهسرایی را با او آغاز کرد. بهعنوان آهنگساز هروقت با او کار
میکردم، از محصول کار مشترکمان راضی بودم؛ زیرا بیان موسیقایی را کاملا درک میکرد و کلمات و
جملاتی میساخت که هدف را مشخص میکرد؛ کارش چون از دل برمیآمد، لاجرم بر دل مینشست.»
مورد اقبال عوام و خواص
رهبر ارکستر ملل، از ترقی به عنوان یکی از ترانهسرایان تأثیرگذار یاد میکند که ترانههایش در میان عوام
و خواص با اقبال رو به رو شدهاند. پیمان سلطانی با اشاره به بازسازی سرود ملی ایران پس از
101 سال میگوید: «ترقی برای ساخت این ترانه خیلی زحمت کشید و پس از یک اجرا تصمیم گرفت
مجدداً روی این ترانه کار کند و در نهایت ترانهای ملی و میهنی ساخت که خودش هم از شنیدن آن لذت
برد.» به گفته رهبر ارکستر ملل هر چند ترقی به دلیل کهولت سن و بیماری سالها خانهنشین بود، اما
تأثیرگذاری او بر ترانه و موسیقی کشورمان کتمانپذیر نیست.
افسانه موسیقی و ترانه
اکبر آزاد ترانهسرا هم بیژن ترقی را یکی از افسانههای موسیقی و ترانه ایران میداند. او میگوید: «ترقی
جزو گروه اصلی ترانهسرایان معاصر ایران پس از ملکالشعرای بهار، عارف و. . . است که بر نیم قرن ترانه
و موسیقی ایران تأثیر گذاشته است.»
آزاد معتقد است بسیاری از خوانندهها و حتی آهنگسازان شهرت خود را مدیون ترانههای بیژن ترقی
هستند، ترانههایی که در عین سادگی و لطافت، هرگز هنجارهای اخلاقی و فرهنگی را نادیده نگرفتند.
اکبر آزاد، ترقی را ترانهسرای ماندگار بر فرهنگ و باور مردم میداند که بسیاری از مردم با ترانههای او
عاشق شدند، اشک ریختند و خاطرههای مختلفی در ذهنششان نقش بسته است.
آخرین ترانهسرا
سیدعباس سجادی شاعر و ترانه سرا از بیژن ترقی بهعنوان ترانهسرایی یاد کرد که زندگی و شخصیتش
در آثارش تجلی پیدا کرده است. او در این باره گفت: «به اعتقاد من، بیژن ترقی جزو آخرین ترانهسرایان و
تصنیفسرایان نسلی است که شعر و ترانه را با هم عجین کردند. در آثار ترقی، مرز ترانگی و شعر درهم
میپیچد و گاه آن را گم میکنیم؛ او توانست به تلفیقی زیبا و قدرتمند از ترانگی و شعر دست یابد.»
سجادی با بیان این که روح ترقی با موسیقی عجین شده و این شرایطی را بوجود آورده است که
ترانههای او از موسیقی درونی قدرتمند برخوردار باشد ادامه داد: «بیژن ترقی یکی از اخلاقمندترین
ترانهسرایان روزگار ماست. او دارای شخصیتی مهربان بود که افراد را به خودش جذب میکرد و این
شخصیت مهربان او در آثارش تجلی پیدا کرده است.»
این گزارش هم در روزنامه خبر و سایت خبرآن لاین منتشر شده است
